Đưa các giống lúa ở ĐBSCL về miền nắng gió
Nhiều giống lúa OM mới được khảo nghiệm tại Nam Trung Bộ bước đầu cho thấy tiềm năng năng suất, chất lượng cao, mở ra tiềm năng đa dạng cơ cấu giống.
Đa dạng cơ cấu giống
Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố (Viện Nha Hố) đóng chân trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa vừa phối hợp với Viện Lúa ĐBSCL tổ chức hội thảo giới thiệu một số giống lúa mới có triển vọng tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.
Viện Nha Hố phối hợp với Viện Lúa ĐBSCL tổ chức khảo nghiệm các giống lúa mới. Ảnh: Phương Chi
Hội thảo nhằm đánh giá việc tuyển chọn những giống lúa ngắn ngày, năng suất cao, chất lượng tốt, ít nhiễm sâu bệnh, thích hợp cho sản xuất tại vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Đồng thời cũng là dịp để các đơn vị nghiên cứu giới thiệu, chia sẻ thông tin về bộ giống lúa OM mới đang được khảo nghiệm, qua đó đánh giá đặc tính nông học, khả năng chống chịu sâu bệnh, tiềm năng năng suất và tính thích nghi trong thực tế sản xuất.
TS Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nha Hố cho biết, hiện nay cơ cấu giống lúa tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn còn khá hạn chế, chưa đa dạng, đặc biệt thiếu các giống lúa phục vụ chế biến và nhóm giống chất lượng cao. Điều này ảnh hưởng đến giá trị sản xuất cũng như khả năng cạnh tranh của ngành lúa gạo trên thị trường.
Theo TS Kiên, việc đa dạng hóa bộ giống lúa là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường trong giai đoạn hiện nay. Thời gian qua, Viện Lúa ĐBSCL đã phối hợp với Viện Nha Hố triển khai chương trình hợp tác nghiên cứu và chuyển giao giống, tập trung giới thiệu các giống lúa chất lượng cao và nhóm giống phục vụ chế biến để đưa vào sản xuất tại khu vực Nam Trung Bộ.
TS Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nha Hố phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Phương Chi
Trong vụ đông xuân 2025 - 2026, Viện Nha Hố đã phối hợp với nhiều đơn vị nghiên cứu, đặc biệt là Viện Lúa ĐBSCL khảo nghiệm và giới thiệu các giống lúa mới đã được nghiên cứu tại ĐBSCL đưa vào thử nghiệm tại Khánh Hòa và một số tỉnh Nam Trung Bộ. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng bộ giống phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, đồng thời góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.
Quá trình khảo nghiệm được triển khai đối với 12 giống lúa triển vọng, bao gồm các giống đã được công nhận lưu hành, các giống đang khảo nghiệm và một số giống chuẩn bị công bố. Qua theo dõi bước đầu, khoảng 4 giống được đánh giá có phổ thích ứng tốt với điều kiện Khánh Hòa nói riêng và khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên nói chung.
Kết quả đánh giá bước đầu cho thấy nhiều giống lúa đang khảo nghiệm có tiềm năng năng suất và chất lượng tốt, được ngành nông nghiệp, doanh nghiệp và nông dân quan tâm. Đây là cơ sở quan trọng để các giống lúa mới sớm được chuyển giao và nhân rộng trong sản xuất, từng bước hình thành vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao tại khu vực.
Kết quả đánh giá bước đầu cho thấy nhiều giống lúa đang khảo nghiệm có tiềm năng năng suất và chất lượng tốt. Ảnh: Phương Chi
Song song với việc khảo nghiệm, các đơn vị đang xây dựng mô hình trình diễn, hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác và liên kết với doanh nghiệp để đẩy nhanh quá trình đưa giống vào sản xuất. TS Phan Công Kiên đánh giá tiềm năng năng suất của các giống lúa này không thua kém các giống đang sản xuất tại ĐBSCL, trong khi chất lượng gạo cao hơn, góp phần nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích và tạo cơ hội phát triển sản phẩm gạo chất lượng cao tại địa phương.
Một số giống lúa chất lượng cao như OM19, OM74, OM344 bước đầu cho thấy khả năng thích ứng tốt, trong khi giống OM29 thuộc nhóm lúa phục vụ chế biến cũng được đánh giá có triển vọng phát triển tại Nam Trung Bộ. Theo đánh giá ban đầu của cán bộ kỹ thuật, năng suất các giống đạt khoảng 7 - 8 tạ/sào, được xem là mức khá cao trong điều kiện sản xuất tại khu vực.
Mở hướng xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao
TS Trần Ngọc Thạch, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL cho biết, kết quả theo dõi cho thấy nhiều giống lúa được khảo nghiệm có thời gian sinh trưởng và năng suất tương đối phù hợp với điều kiện canh tác tại miền Trung. Tuy nhiên, do sự khác biệt về khí hậu và thổ nhưỡng, một số giống có thời gian sinh trưởng dài hơn, cần tiếp tục nghiên cứu để điều chỉnh cho phù hợp với cơ cấu mùa vụ địa phương.
TS Trần Ngọc Thạch, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Nha Hố mở rộng quy mô khảo nghiệm.
Ảnh: Phương Chi
Theo TS Thạch, trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026, khu vực Nam Trung Bộ xuất hiện đợt lạnh khiến một số giống lúa phản ứng sinh trưởng khác so với khi trồng tại ĐBSCL. Tuy nhiên, sau khi vượt qua giai đoạn thời tiết bất lợi, phần lớn các giống đều phát triển tốt, thể hiện khả năng thích nghi và tiềm năng năng suất cao. Điều này cho thấy triển vọng lớn trong việc đưa các giống lúa mới vào sản xuất tại khu vực miền Trung.
Thời gian tới, Viện Lúa ĐBSCL sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Nha Hố mở rộng quy mô khảo nghiệm, đa dạng hóa nguồn giống lúa, đồng thời lựa chọn những giống phù hợp nhất để đưa vào sản xuất. Việc hình thành các nhóm giống lúa thơm, lúa chất lượng cao và lúa hàng hóa sẽ giúp nông dân có nhiều lựa chọn hơn trong canh tác, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Một số giống lúa chất lượng cao được khảo nghiệm cho thấy khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu tại Khánh Hòa. Ảnh: Phương Chi
Đánh giá tổng thể kết quả thử nghiệm, TS Mai Văn Hào, Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, những tín hiệu ban đầu là rất tích cực. Nhiều giống lúa chất lượng cao thể hiện năng suất vượt trội so với giống truyền thống, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và chưa ghi nhận tình trạng đổ ngã - yếu tố quan trọng đối với sản xuất lúa tại miền Trung, nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió mạnh và điều kiện canh tác khác biệt.
TS Hào cũng nhấn mạnh, Viện Lúa ĐBSCL là đơn vị tiên phong trong nghiên cứu và phát triển giống lúa của cả nước, mỗi năm đánh giá hàng nghìn dòng giống mới. Vì vậy, việc các địa phương, doanh nghiệp, nhà máy xay xát và đơn vị xuất khẩu chủ động đặt hàng nghiên cứu sẽ giúp định hướng phát triển giống phù hợp với nhu cầu thực tiễn, từ đó đẩy nhanh quá trình đưa giống vào sản xuất.
TS Mai Văn Hào, Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đánh giá những kết quả khảo nghiệm ban đầu rất tích cực.
Ảnh: Phương Chi
Đối với khu vực miền Trung, giống lúa ngoài năng suất và chất lượng cần chú trọng khả năng chống đổ ngã, chống chịu rầy nâu, thích nghi với điều kiện canh tác ít sử dụng hóa chất và đảm bảo độ ổn định chất lượng gạo sau chế biến. Đây là những yếu tố quan trọng để xây dựng thương hiệu gạo địa phương và nâng cao giá trị ngành lúa gạo.
Thời gian tới, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Lúa ĐBSCL, Viện Nha Hố và các địa phương mở rộng quy mô khảo nghiệm tại nhiều vùng sinh thái khác nhau ở Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Mục tiêu là lựa chọn những giống phù hợp nhất để đưa vào cơ cấu sản xuất, đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao.
