Những năm qua, ngành khoa học và công nghệ (KH và CN) đã có nhiều đóng góp cho phát triển kinh tế vùng nông thôn của tỉnh. Các nhiệm vụ KH và CN tập trung nghiên cứu về giống, kỹ thuật sản xuất, bảo quản chế biến nông sản… tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng gia tăng giá trị và phát triển bền vững.
Mô hình trồng thanh long ruột đỏ của gia đình anh Nguyễn Trung Kiên, thôn Đồng Núi, xã Vân Trục, huyện Lập Thạch mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: Trà Hương
Thực hiện Chương trình KH và CN phục vụ xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021-2025 của Thủ tướng Chính phủ, Chương trình nghiên cứu KH và CN của UBND tỉnh về xây dựng NTM, toàn tỉnh đã có 133 đề tài, dự án KH và CN thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản phục vụ xây dựng NTM được triển khai thực hiện, phù hợp nhu cầu thực tế sản xuất của người dân.
Đến hết năm 2022, đã có 43 thôn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu; 2 xã đạt chuẩn NTM nâng cao; 4 huyện, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM.
Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 50,79 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025 giảm còn 1,51%.
Từ năm 2019-2022, Sở KH và CN đã triển khai gần 30 mô hình ứng dụng trong sản xuất, đạt hiệu quả khi triển khai vào thực tiễn.
Có 23 sản phẩm đã đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho gia đình và địa phương như thanh long ruột đỏ, huyện Lập Thạch; rắn Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường; trà hoa vàng, huyện Tam Đảo…
Hiện Sở KH và CN đang xây dựng hệ thống quản lý thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12850:2019 về truy xuất nguồn gốc và kết nối với Cổng Thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia, hướng tới phát triển thương mại điện tử, kinh tế số và xuất khẩu hàng hóa.
Phong trào khởi nghiệp ở vùng nông thôn phát triển cả chiều rộng và chiều sâu. Sau đại dịch Covid-19, du lịch, dịch vụ tỉnh phục hồi nhanh; tiềm năng về đất đai, nguồn nhân lực; vị trí địa lý và các làng nghề cùng hệ thống giao thông phát triển đồng bộ, hiện đại với khoảng 160 km đường cao tốc, 260 km đường vành đai, 372 km đường tỉnh và 4.373 km đường giao thông nông thôn kết nối các vùng và liên vùng, tạo thuận lợi cho giao thương, phát triển kinh tế vùng nông thôn.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, năm 2023, Sở KH và CN chủ động tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách tạo động lực cho phát triển KH và CN; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về KH và CN, đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, tiên tiến vào sản xuất và đời sống; triển khai các hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp... thông qua hoạt động của 26 tổ chức KHCN.
Để xây dựng Vĩnh Phúc trở thành địa phương trọng điểm về hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN&ĐMST) có sức lan tỏa đến các địa phương trong vùng, trở thành mô hình điểm thực hiện chiến lược KHCN&ĐMST quốc gia đến năm 2030, tỉnh đã đề ra một số giải pháp, trong đó triển khai có hiệu quả các chính sách khuyến khích về phát triển KHCN&ĐMST phục vụ phát triển nông nghiêp, nông thôn và nông dân; hỗ trợ nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi, đảm bảo an toàn dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm; công nghệ sau thu hoạch, nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp.
Cụ thể hóa chính sách KHCN&ĐMST của Trung ương và tỉnh đối với phát triển kinh tế vùng nông thôn. Các nhiệm vụ KH và CN sát với yêu cầu thực tiễn sản xuất thông qua các chương trình, đề án do Sở KH và CN phối hợp với các tổ chức KH và CN có chuyên môn sâu thực hiện, trong đó tập trung xây dựng ngân hàng nhiệm vụ KH và CN giai đoạn 5-10 năm và cập nhật bổ sung hằng năm.
Tăng số lượng nhiệm vụ KH và CN nghiên cứu phát triển nông nghiệp, nông thôn; tăng đầu tư tài chính cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong nông nghiệp như nghiên cứu chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi; nghiên cứu ứng dụng công nghệ sản xuất nông nghiệp an toàn…
Ưu tiên đầu tư từ ngân sách cho việc ứng dụng và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp, công nghệ sinh học, hình thành các khu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ nông dân tìm kiếm thị trường, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kỹ năng nghề cho nông dân, tăng cường cung cấp thông tin cho nông dân.
Đầu tư phát triển các tổ chức KHCN, trong đó có các nhóm nghiên cứu làm nòng cốt để tiếp thu và chuyển giao công nghệ vào thực tiễn sản xuất.
Cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ theo hướng kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, gắn với phát huy lợi thế về địa hình, khí hậu, cảnh quan thiên nhiên và hạ tầng kinh tế xã hội; quy hoạch vùng sản xuất tập trung.
Phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, cây ăn quả tại các vùng đồi, núi, vùng bán sơn địa (bưởi, thanh long, táo, chuối); tăng diện tích trồng cây công nghiệp ngắn ngày, giảm diện tích trồng lúa; phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ và an toàn sinh học; xây dựng vùng nông sản tập trung gắn với cấp mã vùng trồng, mã vạch sản phẩm, đáp ứng yêu cầu quản lý chất lượng (VietGAP, GlobalGAP) và truy xuất nguồn gốc đối với tất cả các sản phẩm nông nghiệp.
Xây dựng khu công nghiệp chuyên ngành chế biến nông, lâm sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu; khuyến khích phát triển chăn nuôi theo mô hình trang trại công nghiệp; ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong nuôi trồng thủy sản, chuyển từ quảng canh sang bán thâm canh và thâm canh.
Áp dụng biện pháp nuôi trồng mới như mô hình ao nổi, mô hình nuôi cá sông trong ao… để tăng năng suất, tăng sản lượng; tích cực khoanh nuôi, bảo vệ và chăm sóc diện tích rừng hiện có; hạn chế tối đa tình trạng cháy rừng, vi phạm lâm luật.
Xây dựng các khu du lịch, văn hóa cộng đồng, tâm linh, làng nghề, trải nghiệm, sinh thái, các điểm, tour du lịch, các tuyến du lịch... tại các vùng nông thôn, dần phát triển thành các trung tâm du lịch lớn tầm quốc gia, quốc tế; cho phép thực hiện cơ chế thử nghiệm chính sách mới, chấp nhận rủi ro cho việc triển khai và ứng dụng công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới.
Gắn các chương trình, nhiệm vụ KH và CN với nhu cầu xã hội, chuỗi giá trị của sản phẩm nhằm phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh giai đoạn 2021-2025.
Hoàng Hà
