Ngày 23 tháng 12 năm 2025, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tổ chức tổng kết công tác năm 2025, triển khai kế hoạch năm 2026. Ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tới dự và chỉ đạo hội nghị.
Báo cáo của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) nêu rõ: Năm 2025, Viện triển khai kế hoạch công tác trong bối cảnh có nhiều sự thay đổi về cải cách hành chính (sáp nhập các Bộ, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp) và đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, đặc biệt, cơn bão số 10 và 11 đã gây mưa lớn, ngập lụt tại nhiều tỉnh thành, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống và hoạt động sản xuất nông nghiệp chung của cả nước. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp vẫn giữ vững vai trò là trụ cột kinh tế, với sự tăng trưởng mạnh mẽ về sản lượng và giá trị của một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đặc biệt là rau quả, cà phê và đang chuyển dịch theo hướng tái cơ cấu sang sản xuất giá trị cao, nông nghiệp xanh và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, VAAS đã chủ động phối hợp với các đơn vị trong và ngoài Bộ, chỉ đạo các đơn vị thành viên hoàn thành tốt nhiệm vụ, đóng góp một phần vào tốc độ tăng trưởng chung của ngành.
Năm 2025 ghi dấu kết quả nổi bật trong nghiên cứu và chọn tạo giống cây trồng. VAAS đã công nhận hoặc tự công bố lưu hành 52 giống cây trồng mới, bao gồm: 05 giống lúa (BĐR57, BĐR999, HDR7, HD16, OM8017); 03 giống lạc (LDH.99, LV20, LDH.01); 06 giống khoai tây; 04 giống sắn; 01 giống tiêu Phú Quốc; 06 giống cây ăn quả chất lượng cao (sầu riêng LĐ20, LĐ21; nhãn Ánh Vàng 205; hồng xiêm Thanh Đào 1102; nho NH02-37; táo bom TN01); 27 giống hoa và cây cảnh (hoa hồng Lửa SOFRI, hoa cúc Tứ quý, hoa đào phai và bộ sưu tập giống hoa sen).
VAAS đã nộp hồ sơ và được cấp bằng bảo hộ cho 29 giống cây trồng (lúa, hồ tiêu, táo, nho, hành tỏi, ngô, nhãn vàng và dưa lê vàng); có 06 tiến bộ kỹ thuật đã được công nhận cấp Bộ, 64 quy trình kỹ thuật được công nhận cấp cơ sở; đã đăng ký 06 sáng chế, giải pháp hữu ích.
Hệ thống bảo tồn nguồn gen thực vật tiếp tục được duy trì ổn định, với hơn 32.000 mẫu giống được lưu giữ, trẻ hóa và chuẩn hóa dữ liệu, tạo nền tảng cho khai thác và phát triển lâu dài.
Quang cảnh hội nghị
Trong lĩnh vực bảo vệ thực vật, đã xác định và cảnh báo kịp thời nhiều đối tượng dịch hại nguy hiểm như virus trên chanh leo, nấm rụng lá cao su, rệp sáp hại sầu riêng và tuyến trùng hại lúa. Đáng chú ý, Viện đã đăng ký thành công chế phẩm sinh học Bio-VAAS.1 vào danh mục thuốc bảo vệ thực vật, góp phần thúc đẩy xu hướng sử dụng giải pháp sinh học an toàn, thân thiện môi trường.
Ở lĩnh vực thổ nhưỡng, nông hóa và môi trường, VAAS phối hợp với FAO xây dựng Chiến lược và kế hoạch hành động sức khỏe đất quốc gia, đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ theo định hướng nâng cao sức khỏe đất và quản lý dinh dưỡng cây trồng đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Cơ sở dữ liệu đất đai số tại một số địa phương được hoàn thiện cùng với bản đồ tiềm năng nông nghiệp hữu cơ và các quy trình bón phân phù hợp cho nhiều nhóm cây trồng. Viện cũng triển khai các mô hình tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, xây dựng hệ thống quan trắc môi trường và hệ thống đo đếm, báo cáo, thẩm tra (MRV) giảm phát thải khí nhà kính cho sản xuất lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long.
PGS.TS Trần Minh Tiến – Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) báo cáo tại hội nghị
Trong năm 2025, VAAS thực hiện 61 dự án hợp tác quốc tế, góp phần tiếp nhận công nghệ mới, đào tạo nhân lực và nâng cao vị thế của Viện. Hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và thương mại hóa kết quả nghiên cứu tiếp tục được đẩy mạnh, đã tổ chức sản xuất quy mô lớn hàng trăm hecta ngô lai, lúa giống, cung cấp hàng triệu cây giống nuôi cấy mô, giống sắn kháng bệnh, cây ăn quả và vật tư sinh học. Nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn từ rơm rạ, nấm và phân hữu cơ được triển khai, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chuỗi giá trị, nâng cấp sản phẩm OCOP và thương mại hóa tài sản trí tuệ tại nhiều địa phương.
Trong năm, Viện đã nghiệm thu 183 nhiệm vụ các cấp (32 cấp Quốc gia, 56 cấp Bộ, 69 cấp tỉnh, 11 nhiệm vụ HTQT...). Đồng thời, các đơn vị tiếp tục thực hiện 360 nhiệm vụ chuyển tiếp, trong đó có 43 nhiệm vụ cấp quốc gia và 158 nhiệm vụ địa phương.
Năm 2025, toàn Viện có 172 nhiệm vụ mở mới. Cơ cấu nguồn nhiệm vụ đa dạng: Cấp Quốc gia 11 nhiệm vụ; Cấp Bộ: Bao gồm 15 đề tài KHCN, 11 nhiệm vụ khuyến nông, 03 nhiệm vụ nông thôn mới, 06 nhiệm vụ sự nghiệp môi trường; 41 nhiệm vụ hợp tác địa phương: 22 nhiệm vụ hợp tác địa phương; 60 nhiệm vụ phối hợp.
Về sắp xếp tổ chức bộ máy: Thực hiện Quyết định số 1811/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, VAAS đã chủ trì xây dựng Đề án tiếp nhận nguyên trạng các đơn vị Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch vào VAAS. Đề án sắp xếp, tinh gọn bộ máy của VAAS đã được hoàn thiện và trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét.
Công tác hành chính, quản trị hành chính: Lượng văn bản xử lý rất lớn với 9.918 văn bản đến và 16.442 văn bản đi trên toàn hệ thống, riêng Văn phòng cơ quan VAAS đã xử lý hơn 4.400 văn bản các loại, đảm bảo tuân thủ Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư. Công tác cán bộ được thực hiện đúng quy định.
VAAS đã ban hành quy định mới về an toàn an ninh mạng (QĐ 753/QĐ-KHNN-TTĐT). Hệ thống website liên kết 19 đơn vị thành viên với hơn 800 tin bài. Đã cấp hơn 500 chữ ký số và triển khai các CSDL chuyên ngành (đất đai, nguồn gen, môi trường). Kênh "Khoa học cho nhà nông" và các kênh thành viên phát triển nội dung số nhằm quảng bá kiến thức phục vụ công tác nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh trong kỹ thuật canh tác, OCOP và dự báo sâu bệnh hại. Viện đã tham gia 06 triển lãm về thành tựu phát triển nông nghiệp, nông thôn và môi trường nhân các sự lớn của Quốc gia và của Ngành.
Về công tác Xuất bản: Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nông nghiệp Việt Nam loại hình in và điện tử duy trì xếp loại tạp chí 1.0 điểm công trình năm 2025, đã xuất bản 10 số với 187 bài. Cán bộ của Viện công bố tổng số 269 bài báo khoa học (67 bài quốc tế) và xuất bản 9 đầu sách. Viện đã tham gia 06 triển lãm lớn, bao gồm triển lãm kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh và triển lãm chuyển đổi số ngành nông nghiệp.
VAAS hiện đang quản lý 58 nghiên cứu sinh, trong đó có 3 NCS thực hiện đề tài tại nước ngoài. Năm 2025 đã tuyển mới 10 NCS, cấp bằng cho 03 Tiến sĩ. Viện có 85 giảng viên cơ hữu (18 GS/PGS) và mạng lưới cộng tác viên rộng khắp. Đang hoàn thiện thủ tục bổ nhiệm 02 giảng viên được HĐGSNN chứng nhận đạt tiêu chuẩn Phó giáo sư năm 2025. Đã cử 90 lượt cán bộ tham gia các khóa bồi dưỡng về ISO, lý luận chính trị, nghiệp vụ đấu thầu và ngoại ngữ ...
Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung và Giám đốc Viện VAAS Nguyễn Hồng Sơn chủ trì phần thảo luận tại hội nghị
Tuy nhiên, Viện cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, trong đó đáng chú ý là khó khăn do sắp xếp bộ máy, hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin, thiếu hụt nhân lực trẻ trình độ cao và tình trạng chảy máu chất xám sau đào tạo ở nước ngoài.
Bước sang năm 2026, VAAS xác định tập trung hoàn thiện tổ chức sau sáp nhập, ưu tiên các bài toán lớn, phát triển công nghệ lõi, đẩy mạnh chuyển đổi số trong nghiên cứu, tăng cường liên kết nghiên cứu trong nước và quốc tế, gắn chặt nghiên cứu với doanh nghiệp và chuỗi giá trị sản xuất, qua đó nâng cao hiệu quả và sức lan tỏa của khoa học nông nghiệp trong thực tiễn; Tăng cường điều phối chuyên môn giữa các đơn vị trong VAAS và liên kết chặt chẽ với các đơn vị nghiên cứu trong và ngoài nước để nâng cao chất lượng nghiên cứu; Triển khai có trọng tâm các nhiệm vụ hợp tác quốc tế nhằm tiếp nhận công nghệ mới, đào tạo nhân lực; chuẩn hóa quản lý gắn trách nhiệm với hiệu quả ứng dụng; hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý và chuyển đổi số hồ sơ, giáo trình; chuẩn bị điều kiện kiểm định chất lượng và bổ sung đội ngũ giảng viên (GS, PGS) cho các chuyên ngành.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung phát biểu chỉ đạo hội nghị
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung đánh giá, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) trong năm 2025 dù có rất nhiều thách thức, nhưng Viện đã giữ được kỷ cương, tinh thần đoàn kết và thể hiện là một tập thể mạnh. Đây là nền tảng vững chắc, là điều kiện tiên quyết để VAAS tiếp tục phát huy thế mạnh của đơn vị sự nghiệp công lập đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và gặt hái được những thành tựu lớn hơn trong thời gian tới.
Thứ trưởng cũng cho rằng VAAS đã công bố 52 giống cây trồng mới trong năm qua, cùng nhiều quy trình canh tác giúp giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải. Những kết quả này đóng góp trực tiếp vào thành tích chung của ngành nông nghiệp: tăng trưởng đạt 3,1% trong năm 2025, vượt mục tiêu 2,4–2,9%; kim ngạch xuất khẩu trồng trọt vượt 40 tỷ USD, trong đó cà phê lập kỷ lục 8,4 tỷ USD, rau quả lần đầu vượt mốc 8 tỷ USD. Bên cạnh nghiên cứu, VAAS được ghi nhận duy trì tốt công tác đào tạo sau đại học và hợp tác quốc tế. Nhiều đoàn nguyên thủ và đối tác quốc tế khi tìm hiểu mô hình phát triển nông nghiệp Việt Nam đều đến VAAS tham khảo. Đáng chú ý, hợp tác chuyển giao khoa học công nghệ với Cuba mang lại hiệu quả rõ rệt, khi các giống ngô, lúa của Việt Nam cho năng suất, sản lượng tốt tại nước bạn. Từ kết quả này, Nhà nước đang kêu gọi doanh nghiệp Việt đầu tư sang Cuba.
Quan điểm xuyên suốt là giữ ổn định tổ chức, trên cơ sở chức năng tổng thể của VAAS để phân công, phân nhiệm rõ ràng, tránh chồng chéo, Thứ trưởng lưu ý cần chấm dứt tình trạng cùng một nhiệm vụ nhưng nhiều đơn vị cùng đăng ký thực hiện, làm phân tán nguồn lực. Năm 2026 được xác định là năm bản lề, vì vậy việc sắp xếp bộ máy phải hoàn thành trước, tạo nền tảng để giải quyết các bài toán lớn và phát triển công nghệ cốt lõi cho từng Viện thành viên. Mục tiêu được đặt ra là toàn bộ nguồn lực nghiên cứu khoa học công nghệ liên quan đến trồng trọt phải được quy tụ về VAAS, hình thành đầu mối thống nhất. Sau khi kiện toàn tổ chức, VAAS cần tập trung vào những vấn đề trọng tâm như nâng cao chất lượng tổng thể nông sản; truy xuất nguồn gốc gắn với vệ sinh, an toàn thực phẩm, đặc biệt là kiểm soát dư lượng và chất cấm; tăng tỷ trọng chế biến sâu trong lĩnh vực trồng trọt.
Thứ trưởng Hoàng Trung cũng yêu cầu sớm nhận diện các “nút thắt” lớn của ngành trồng trọt. Trong đó, giám sát dư lượng từ gốc không chỉ dừng ở quy trình canh tác mà còn phải gắn với sức khỏe đất và hệ vi sinh vật. Cùng với đó là việc tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm và đầu tư xây dựng cơ bản.
GS.TS Nguyễn Hồng Sơn - Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) phát biểu tại hội nghị
GS.TS Nguyễn Hồng Sơn - Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) thay mặt đơn vị tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng Hoàng Trung. Ông nhấn mạnh, chỉ đạo của Thứ trưởng đã nêu rõ yêu cầu và định hướng trọng tâm cho giai đoạn tới, trên cơ sở đó, VAAS mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng phụ trách cùng Hội đồng Khoa học của Viện và các Vụ, Cục liên quan sẽ phối hợp chặt chẽ hơn, tập trung rà soát, xác định rõ các “điểm nghẽn” then chốt, từ đó định hình các nhiệm vụ khoa học công nghệ có trọng tâm, trọng điểm, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường.
Một số hình ảnh đại biểu đại diện các Đơn vị thuộc Bộ NN&MT phát biểu tại hội nghị
Một số hình ảnh đại diện các Đơn vị trực thuộc VAAS phát biểu tại hội nghị
Thực hiện: Trần Dương - Ban Thông tin và Đạo tạo - VAAS